Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε νέα προειδοποίηση στην Ελλάδα, επειδή σε δύο θέματα απέτυχε να εφαρμόσει με ικανοποιητικό τρόπο τη νομοθεσία για τη βιοποικιλότητα. Κατά το παρελθόν είχε γίνει προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της Ελλάδας , επειδή δεν μπόρεσε να χαρακτηρίσει επαρκή αριθμό προστατευόμενων περιοχών για τα πτηνά και επειδή δεν εξασφάλισε τη δέουσα προστασία στις χαρακτηρισμένες περιοχές. Το Δικαστήριο επισήμανε πολλά προβλήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων δεν έχουν ακόμη επιλυθεί. Εάν τα προβλήματα αυτά παραμείνουν άλυτα ενδέχεται να προκαλέσουν και άλλες προσφυγές στη δικαιοσύνη και, τελικά, να επισύρουν την επιβολή προστίμων.

Ο Επίτροπος Περιβάλλοντος της ΕΕ κ. Janez Potočnik δήλωσε:

"Ουδέποτε κατά το παρελθόν η βιοποικιλότητα της Ευρώπης δεν βρέθηκε αντιμέτωπη με τόσο μεγάλη πίεση. Όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να διαφυλάξουν τα εναπομένοντα οικολογικά ενδιαιτήματα. Η Ελλάδα καλείται να εφαρμόσει πλήρως την ευρωπαϊκή νομοθεσία για το δίκτυο προστατευόμενων φυσικών περιοχών Natura 2000, προτού να είναι πολύ αργά."

Πολύ λίγες προστατευόμενες περιοχές για τα πτηνά

Η Επιτροπή αποστέλλει στην Ελλάδα δύο προειδοποιήσεις, επειδή δεν έχει καταφέρει να προστατεύσει τα άγρια πτηνά. Σχετικά με υπόθεση, που χρονολογείται από το 1998, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε καταδικαστική απόφαση για την Ελλάδα στις 25 Οκτωβρίου 2007, επειδή δεν χαρακτήρισε επαρκή αριθμό ζωνών ειδικής προστασίας (ΖΕΠ, βλ. κατωτέρω) για τα άγρια πτηνά. Το Δικαστήριο επισήμανε πολλές παραλείψεις και αναφέρθηκε ιδιαίτερα σε δώδεκα είδη που χρήζουν αποτελεσματικότερης προστασίας, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται το είδος Gypætus barbatus, που συγκαταλέγεται μεταξύ των βιολογικών ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση, και το είδος Aquila heliaca, ήτοι βιολογικό είδος που συγκαταλέγεται μεταξύ των απειλούμενων βιολογικών ειδών.

Εν συνεχεία η Ελλάδα προσέθεσε 12 επιπλέον ΖΕΠ, ήτοι 163 συνολικά στην επικράτειά της, και χαρακτήρισε επαρκή αριθμό περιοχών για ένα από τα είδη που ανέφερε συγκεκριμένα η απόφαση του Δικαστηρίου. Παρά την ως άνω περιορισμένη πρόοδο η έκταση που συνολικά καλύπτεται από τα λαμβανόμενα μέτρα εξακολουθεί να είναι πολύ μικρή ως προς τις απαιτήσεις του Δικαστηρίου. Περίπου 32 σημαντικές περιοχές για τα πτηνά (ΣΠΠ, βλ. κατωτέρω) εξακολουθούν να μην καλύπτονται από τη ΖΕΠ, ενώ 67 ΣΠΠ καλύπτονται ανεπαρκώς και τα όριά τους θα πρέπει να χαραχθούν εκ νέου. Ως εκ τούτου η Επιτροπή απευθύνει τελική γραπτή προειδοποίηση όσον αφορά τις πιθανές συνέπειες των εν λόγω παραλείψεων, που τελικά θα μπορούσαν να επισύρουν την επιβολή χρηματικού προστίμου.

Ελλειπής προστασία

Χωριστή προειδοποίηση απευθύνεται στη χώρα επίσης λόγω της αδυναμίας της να θεσπίσει και να εφαρμόσει ένα σαφές, εξειδικευμένο και πλήρες νομοθετικό πλαίσιο το οποίο θα εξασφαλίζει την αειφόρο διαχείριση και την αποτελεσματική προστασία των ΖΕΠ που έχουν ήδη χαρακτηρισθεί. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε καταδικαστικό ψήφισμα για την Ελλάδα το Δεκέμβριο του 2008 επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν προστατεύσει δεόντως τις υφιστάμενες ΖΕΠ. Έκτοτε έχει επιτευχθεί ελάχιστη πρόοδος και η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι λόγω της σοβαρότητας της παράλειψης θα ήταν ανεπίτρεπτη οιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση. Ως εκ τούτου, αποστέλλεται γραπτή προειδοποίηση σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της μη συμμόρφωσης της χώρας προς την ως άνω δικαστική απόφαση.

Οι ζώνες ειδικής προστασίας και το δίκτυο προστατευομένων περιοχών Natura 2000

Η φύση της Ευρώπης προστατεύεται με δύο κύριες νομοθετικές πράξεις, την οδηγία για τα πτηνά και την οδηγία για τα οικολογικά ενδιαιτήματα. Βάσει της οδηγίας για τα πτηνά τα κράτη μέλη έχουν υποχρέωση να χαρακτηρίζουν τις πλέον ενδεδειγμένες περιοχές ως ζώνες ειδικής προστασίας (ΖΕΠ) για τη διαφύλαξη των αγρίων ειδών πτηνών. Για να αξιολογηθεί κατά πόσο τα κράτη μέλη έχουν συμμορφωθεί προς την ως ένα διάταξη χαρακτηρισμού των ΖΕΠ, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τις βέλτιστες διαθέσιμες ορνιθολογικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών απογραφών των σημαντικών περιοχών για τα πτηνά (ΣΠΠ), που γίνονται από την οργάνωση Birdlife International. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη αναγνωρίσει την επιστημονική της αξία.

Η οδηγία για τα οικολογικά ενδιαιτήματα επιβάλει στα κράτη μέλη να χαρακτηρίσουν ζώνες ειδικής διατήρησης (ΖΕΔ) για τη διαφύλαξη των τύπων των φυσικών ενδιαιτημάτων και για την προστασία διάφορων βιολογικών ειδών που έχουν ήδη χαρακτηριστεί. Από κοινού οι ΖΕΠ και οι ΖΕΔ συγκροτούν το δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 που αποτελεί το πλέον σημαντικό όργανο που διαθέτει η ΕΕ για τη διαφύλαξη των οικολογικών ενδιαιτημάτων και των ζωικών και φυτικών ειδών που απαντούν σε αυτά.

Νομική διαδικασία

Το άρθρο 258 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να κινεί νομικές διαδικασίες κατά των κρατών μελών που δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους.
Η διαδικασία επί παραβάσει αρχίζει με πρώτη γραπτή προειδοποίηση ("Επίσημη προειδοποιητική επιστολή") στο αντίστοιχο κράτος μέλος το οποίο καλείται να απαντήσει εντός δύο μηνών.Εάν η Επιτροπή δεν ικανοποιηθεί από την απάντηση, η ως άνω επιστολή ακολουθείται ενδεχομένως από τελική γραπτή προειδοποίηση ("αιτιολογημένη γνώμη") στην οποία εξηγεί την παράβαση και καλεί το κράτος μέλος να συμμορφωθεί δεόντως εντός συγκεκριμένης προθεσμίας, συνήθως δύο μηνών.

Σε περίπτωση που δεν υπάρξει η δέουσα ανταπόκριση στην τελική γραπτή προειδοποίηση η υπόθεση μπορεί να παραπεμφθεί στο Δικαστήριο. Εάν το Δικαστήριο λάβει απόφαση καταδικαστική για το κράτος μέλος, το κράτος μέλος καλείται να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να συμμορφωθεί προς την απόφαση.

Εάν, παρά την απόφαση, το κράτος μέλος συνεχίσει να αδρανεί, αρχίζει ο επόμενος γύρος της διαδικασίας προσφυγής βάσει του άρθρου 260 της συνθήκης, που προβλέπει μόνο μία γραπτή προειδοποίηση. Ο εν λόγω δεύτερος γύρος μπορεί να καταλήξει στην επιβολή προστίμων στο αντίστοιχο κράτος μέλος.

Σας συγχαίρουμε για την σημαντική πολιτική πρωτοβουλία που λάβατε για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την επίτευξη των διεθνών στόχων για μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα. Το σχέδιο νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που τίθεται σε δημόσια διαβούλευση περιέχει λύσεις που αναμέναμε για καιρό. H χωροθέτηση των αιολικών πάρκων σε περιοχές με χαμηλή φυσική αξία, αλλά και η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης είναι σημαντικά πρώτα βήματα προς μια πιο αειφορική ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα.

Παρόλα αυτά θεωρούμε ότι στην προσπάθεια να δοθούν λύσεις για την κλιματική αλλαγή δημιουργείται ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα: η άνευ όρων πρόσβαση μιας αναπτυξιακής δραστηριότητας στους τελευταίους ανέγγιχτους πυρήνες της ελληνικής φύσης.

Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της ελληνικής φύσης που οι ευαίσθητες αυτές περιοχές γίνονται προσβάσιμες σε τέτοια κλίμακα σε εμπορική εκμετάλλευση. Και αυτό έχει γίνει δυνατό βασισμένο στην υπόθεση ότι η δραστηριότητα αυτή είναι «πράσινη» και καθαρή. Η αιολική ενέργεια είναι μια καθαρή μεν δραστηριότητα ως προς τις εκπομπές αερίων ρύπων, βιομηχανική δε ως προς τις σημαντικές επιπτώσεις της στη φύση. Η «πράσινη ανάπτυξη» δεν είναι πάντα πράσινη λοιπόν. Εκτός εάν γίνει με γνώμονα τον ορθό περιβαλλοντικό σχεδιασμό.

Το σχέδιο νόμου για τις ΑΠΕ τοποθετεί αιολικά πάρκα παντού, χωρίς καμία σοβαρή πρόβλεψη για δικλείδες ασφαλείας που θα προστατεύουν την φύση. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι τελευταίες ανέγγιχτες βουνοκορφές και νησίδες της χώρας θα γεμίσουν δρόμους, δίκτυα μεταφοράς ρεύματος και άλλα έργα υποδομής, με αποτέλεσμα να γίνουν εύκολα προσβάσιμες, και άρα ευάλωτες σε περαιτέρω υποβάθμιση. Έτσι, οι πιο σημαντικές περιοχές της χώρας για την διατήρηση της βιοποικιλότητας υποβαθμίζονται ανεπανόρθωτα και γίνονται ευάλωτες στις ανθρώπινες επεμβάσεις.

Η Ελλάδα αποτελεί μια από τις πλουσιότερες σε βιολογική ποικιλότητα χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και στον κόσμο. Έχει 1043 είδη σπονδυλωτής πανίδας, 47 από τα οποία είναι είδη που τα συναντούμε μόνο στην Ελλάδα και 613 είναι προστατευόμενα. Είναι εντυπωσιακό ότι η Ελλάδα, με την μικρή της έκταση, φιλοξενεί περίπου το 1.9% της παγκόσμιας σπονδυλωτής πανίδας και περίπου το 60% της Ευρωπαϊκής. Επίσης, στην Ελλάδα απαντούνται 80 είδη που κατατάσσονται ως παγκοσμίως απειλούμενα στο Κόκκινο Βιβλίο της IUCN.

Από την άλλη, η Ελλάδα, αν και ενεργειακά σπάταλη, διατηρεί αναλογικά πολύ χαμηλότερα επίπεδα κατανάλωσης ενέργειας σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες του κόσμου: η Ελλάδα, σύμφωνα με το Παράρτημα Ι στο Πρωτόκολλο του Κυότο, εκλύει λιγότερο από το 0.6% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου των ανεπτυγμένων χωρών.

Σε παγκόσμιο επίπεδο λοιπόν, η Ελλάδα μπορεί να συμβάλει σημαντικά και αναλογικά περισσότερο στην διατήρηση της βιοποικιλότητας από άλλες χώρες του κόσμου, ιδίως σε ότι αφορά συγκεκριμένα σπάνια είδη και οικότοπους. Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν ο στόχος για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής να μην ανταγωνίζεται ή να υποσκάπτει τον στόχο της διεθνούς κοινότητας για την ανάσχεση της μείωσης της βιοποικιλότητας. Η προσέγγιση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς ο στόχος που έθεσε η ΕΕ στο Γκέτενμποργκ με ορίζοντα το 2010 δεν εκπληρώθηκε , ενώ παράλληλα διανύουμε το 2010, έτος ορόσημο για την βιοποικιλότητα. Οι προσπάθειες για την ανάσχεση της μείωσης της βιοποικιλότητας πρέπει να ενταθούν παγκοσμίως.

Ας μην συμβάλει η Ελλάδα, λοιπόν, στην περαιτέρω καταστροφή της φύσης. Το σχέδιο νόμου υποβιβάζει την αξία της φύσης, χωρίς μέτρο, σε μία προσπάθεια να συμβάλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπου όπως είναι προφανές, η συνεισφορά μας ως χώρα είναι σχεδόν αμελητέα. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς να θυσιαστεί η φυσική κληρονομιά μας.

Υπάρχουν λύσεις. Μία ισορροπημένη γεωγραφικά ανάπτυξη των ΑΠΕ, με κομβική προϋπόθεση τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Μας ενδιαφέρουν οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας σε οικιακό επίπεδο, η χωροθέτηση των αιολικών πάρκων σε περιοχές με μικρή φυσική αξία και η θεσμοθέτηση ζωνών αποκλεισμού με κριτήριο την προστασία των περιοχών που είναι σημαντικές για την βιοποικιλότητα της χώρας. Και όχι μία διαστρεβλωμένη εκδοχή της «πράσινης ανάπτυξης», η οποία δεν περιέχει αληθινά περιβαλλοντικά κριτήρια.

Αξιότιμε κ. Πρωθυπουργέ,
Αξιότιμη κ. Υπουργέ,

Οι συνυπογράφουσες οργανώσεις και φορείς πιστεύουμε ότι τα παραπάνω είναι η μόνη ρεαλιστική επιλογή, έτσι ώστε να επιτευχθούν συγχρόνως ο στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις Α.Π.Ε., αλλά και ο διεθνής στόχος για την ανάσχεση της μείωσης της βιοποικιλότητας.

Το σχέδιο νόμου παραβιάζει τις Οδηγίες για την προστασία της φύσης (Οδηγία 79/409 και Οδηγία 92/43) καθώς τις Οδηγίες για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων (Οδηγία 2001/42 και Οδηγία 97/11), όπως και αναλύουμε στις θέσεις μας στη συνέχεια. Κρίνουμε λοιπόν ότι η χώρα μας διατρέχει μεγάλο κίνδυνο παραπομπής στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Αυτό βέβαια πρόκειται να καθυστερήσει σημαντικά την προώθηση των ΑΠΕ στην Ελλάδα.

Με βάση τα παραπάνω, σας καταθέτουμε τη μελέτη Προσδιορισμός και χαρτογράφηση των ορνιθολογικά ευαίσθητων στα αιολικά πάρκα περιοχών της Ελλάδας, με προτεινόμενες περιοχές αποκλεισμού σε εθνικό επίπεδο. Είναι γνωστό ότι τα πουλιά αποτελούν ρυθμιστές των οικοσυστημάτων και εξαιρετικούς δείκτες της κατάστασης τους. Έτσι, εάν οι ευαίσθητες περιοχές για τα πουλιά εξαιρεθούν, μπορεί να προστατευθεί το πολυτιμότερο μέρος της ελληνικής φύσης. Προτείνουμε την εξαίρεση του 25% της ελληνικής επικράτειας από την εγκατάσταση αιολικών πάρκων με κριτήριο την προστασία των σημαντικότερων περιοχών για την βιοποικιλότητα της Ελλάδας. Στο ποσοστό αυτό περιλαμβάνεται πάνω από το 80% των θεσμοθετημένων Προστατευόμενων Περιοχών της Ελλάδας. Με την πρότασή μας για την εξαίρεση των περιοχών αυτών από την εγκατάσταση αιολικών πάρκων μπορεί χωρίς κανένα πρόβλημα να επιτευχθεί ο εθνικός στόχος του μεριδίου 18% από ΑΠΕ στην τελική παραγωγή ενέργειας.

Σας καλούμε να επανεξετάσετε σοβαρά το σχέδιο νόμου με γνώμονα την προστασία της φυσικής μας κληρονομιάς. Θα ήταν ένα σημαντικό βήμα για το 2010, το έτος ορόσημο για τη βιοποικιλότητα παγκοσμίως.
Λύσεις υπάρχουν. Η μόνη προϋπόθεση είναι η πολιτική βούληση.

Ολοκληρώθηκε σήμερα από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία η σύνταξη των οδηγιών για την εκπόνηση Ειδικής Ορνιθολογικής Μελέτης σχετικά την εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές για τα πουλιά της Ελλάδας. Οι οδηγίες αυτές, καθώς και η απαραίτητη Ειδική Ορνιθολογική Μελέτη αποσκοπούν να καλύψουν το κενό στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, του οποίου πολλές διατάξεις είναι ανησυχητικά ανεπαρκείς για την προστασία των άγριων πουλιών και του φυσικού περιβάλλοντος.

Το Πλαίσιο αποτελεί πράγματι θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της χωροταξικής ρύθμισης στην Ελλάδα, η οποία έχει καθυστερήσει περισσότερο από οποιαδήποτε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οι διατάξεις του προβλέπουν την εγκατάσταση ανεμογεννητριών χωρίς καμία περιβαλλοντική αδειοδότηση σε ευαίσθητες οικολογικά περιοχές, όπως βραχονησίδες, μικρούς υγρότοπους, και άλλες. Επίσης το Πλαίσιο, δεν προβλέπει κανέναν περιορισμό για την χωροθέτηση ανεμογεννητριών στις Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά της Ελλάδας που δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στο Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών Natura 2000. Για τους παραπάνω λόγους, άλλωστε, η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία αλλά και πλήθος άλλων περιβαλλοντικών οργανώσεων προσέφυγαν στο ΣτΕ στις αρχές του μήνα προκειμένου να συμπεριληφθούν ορθολογικές διατάξεις στο νέο Πλαίσιο που θα προστατεύουν το φυσικό περιβάλλον.

Η Ειδική Ορνιθολογική Μελέτη πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε όλες τις σημαντικές περιοχές για τα άγρια πουλιά που θα πληγούν πιθανώς ανεπανόρθωτα με την εφαρμογή του παρόντος Πλαισίου και οδηγό για τους μελετητές, τους επενδυτές, καθώς και το ΥΠΕΧΩΔΕ, το οποίο δεν φαίνεται να ενστερνίζεται τις αρχές της πρόληψης και της βιώσιμης ανάπτυξης που διέπουν την εθνική περιβαλλοντική νομοθεσία.

Όπως τονίζει ο κ. Ξενοφών Κάππας, Διευθυντής της Ε.Ο.Ε.: Η πολυπλοκότητα των περιβαλλοντικών προβλημάτων σήμερα απαιτεί σύνθετες λύσεις. Περιμένουμε από τη Πολιτεία ολοκληρωμένες και όχι αποσπασματικές ρυθμίσεις. Αυτό σημαίνει πρόληψη: μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης του ηλεκτρικού, στήριξη μικρής κλίμακας και διαφορετικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και βέβαια χωροθέτηση ανεμογεννητριών που λαμβάνει υπόψη τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος.

Οι Αιολικοί Σταθμοί Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) ανοίγουν πολλά προβλήματα που μπορούν να θίξουν βασικές αρχές ή και την εικόνα τις "πράσινης ανάπτυξης". Δεν είναι αμελητέες οι επιπτώσεις της ανάπτυξης των Αιολικών Σταθμών (ΑΣΠΗΕ) μέσα ή κοντά σε προστατευόμενες περιοχές στη στεριά ή όταν υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση σε τοπικό επίπεδο (κατακερματισμός οικοτόπων, οδοποιία, ενόχληση και εμπόδια σε διάφορα είδη πανίδας, συνοδευτικά έργα, καλώδια κτλ). Αυτό δεν αποτελεί «είδηση»- είναι καλά γνωστό στο εξωτερικό και έχει αναφερθεί όπου υπάρχουν συχνά κακές χωροθετήσεις ΑΣΠΗΕ.

Δεν είναι τυχαίες οι συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες και περιβαλλοντικές ΜΚΟ που εναντιώνονται (π.χ. Σκύρος, Κρήτη, Πάρνωνας, Ευρυτανία). Οι αντιλήψεις μας για τις επιπτώσεις επίσης αλλάζουν - βλέπε την αντιμετώπιση του ζητήματος σήμερα από BirdLife International (EOE) ή και από την ομάδα Δαδιάς-WWF σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Έχοντας δουλέψει σε μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων από το 1997 για ΑΣΠΗΕ, διαπιστώνωνω μια απίστευτη στροφή στον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι επιπτώσεις στα πουλιά.

Αυτή τη στιγμή το νέο σχέδιο νόμου για την Επιτάχυνση της ανάπτυξης ΑΠΕ μπορεί να προκαλέσει πάμπολλες τέτοιες συγκρούσεις ή διαμαρτυρίες και προβλήματα με άστοχες χωροθετήσεις (ιδιαίτερα στο Αιγαίο, Πελοπόννησο και Κρήτη). Είναι ώρα να δράσουμε προληπτικά πριν έχουμε σοβαρότερες συγκρούσεις.

Πρέπει να υπάρξει περισσότερο ενδιαφέρον-επένδυση-έρευνα για την ανάπτυξη-προώθηση των ΑΣΠΗΕ στην θάλασσα! Ειδικοί ερευνητές σε ανεμολογικά-κυματικά φαινόμενα στο ΕΛΚΕΘΕ διαβεβαιώνουν ότι στην Ελλάδα υπάρχει πράγματι ευκαιρία για μεγάλη ανάπτυξη στη θάλασσα . Η ανάπτυξη ΑΣΠΗΕ στη θάλασσα (είτε πακτωμένες, αγκυροβολημένες ή πλωτές) θα έχουν στην αρχή "ελαφρά υψηλότερο οικονομικό κόστος" από ό,τι στη στεριά, αλλά το όφελος είναι μεγαλύτερο (αξιόλογο ανεμολογικό δυναμικό) και όσον αφορά τις οικολογικές επιπτώσεις είναι ελάχιστες σε σχέση με την στεριά ή τις βραχονησίδες. Μελετώντας με την ΕΟΕ τα οικοσυστήματατων βραχονησίδων από το 1995 έχουμε διαπιστώσει ότι η τοποθέτηση μιας μονάδας σε αυτή την φυσική «βουνοκορυφή της θάλασσας» έχει συχνά σοβαρές επιπτώσεις για πολλά είδη και σπάνιους φυσικούς σχηματισμούς.

Δεν μπορώ να τονίσω πόσο μεγάλη ανάγκη υπάρχει για να κινηθούμε γρήγορα στην προώθηση των ΑΣΠΗΕ στη θάλασσα (με σκοπό να αποφύγουμε ανεπανόρθωτες καταστροφές σε πολλές χερσαίες ή νησιωτικές προστατευόμενες περιοχές). Ηδη έχουμε υποβαθμίσει τόσο πολύ και τόσες πολλές προστατευόμενες περιοχές μας, που τα μόνα σημεία που απομένουν σε φυσική κατάσταση είναι στις πιο άγριες κορυφογραμμές! Αυτές είναι που τώρα θίγονται από τα πολλά νέα ΑΣΠΗΕ! Αυτό το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σοβαρό στο Αιγαίο όπου η κλίμακα των τοπίων είναι μικρότερη, πολυσχιδής και πιο ευάλωτη σε αλλαγές χρήσεων γης, αλλαγές στον χαρακτήρα του τοπίου από νέους δρόμους-εκβραχισμούς και την τρομερή διάβρωση που προκαλούν, ή την κατασκευή πυκνών εναέριων δικτύων (πυλώνες υψηλής τάσης, και άλλα συνοδευτικά έργα).

Η σημασία της αισθητικής αλλοίωσης και του χαρακτήρα της άγριας φύσης (wilderness quality concept) είναι σοβαρότατο θέμα στην Ελλάδα - μην το φοβόμαστε το ζήτημα της αλλοίωσης της "οικολογίας του τοπίου"! Ακόμη και οι "αισθητικοί πόροι" ενός νησιού παίζουν σημαντικό ρόλο στην ορθολογική ανάπτυξη αν αναλογιστεί κανείς ότι τα στοιχεία της "αυθεντικότητας" και "φυσικότητας" είναι σημαντικά στην διάκριση και ελκυστικότητα των τοπίων. Ο τουρισμός/οικοτουρισμός έχει καθορίσει και την "ταυτότητα" και την ειδική διάκριση τόσων προστατευόμενων περιοχών και αποτελεί σημαντικό κοινωνικό-οικονομικό κίνητρο (ειδικά σε μια χώρα όπου δεν υπήρχαν πριν λίγες δεκαετίες δίκτυα προστατευόμενων περιοχών). Προφανώς τα πυκνά έργα αιολικών πάρκων θα υποβαθμίσουν τουριστικούς/οικοτουριστικούς πόρους που συχνά στηρίζουν προστατευόμενες περιοχές ή άλλα προστατευόμενα αντικείμενα. Υπάρχουν ήδη διαμαρτυρίες από τουριστικούς οργανισμούς όπως στην Εύβοια όπου δραστηριοποιούνται και ξένες οικοτουριστικές εταιρίες (π.χ. BikeGreece, Explore, Exodus).